Nereye yatırım yapalım?

Belirsizliklerin had safhada olduğu bu ortamda borsa, döviz, altın, tahvil, mevduatta getiri yok, gelecek alacakaranlık. ‘Kısa vadede dolar, uzun vadede altın’ seçeneği hâlâ masada ancak ben küçük bilhassa ‘zaten az bir miktar tasarrufu yapabiliyorum’ diyen büyük kütle için başka bir öneride bulunacağım.

Sizin yatırım ve getiri, Türkiye’nin de tasarruf ihtiyacı var. Bu ikisini birleştirelim. Türkiye’de büyümenin önündeki iki engelden biri finansman, diğeri de enerji. İkisinin eksikliği de karşımıza cari açık olarak çıkıyor. Cari açığın yüzde 65′lere varan kısmı enerjiden. Bunu kapatacak katma değerli mal da üretip satamıyoruz.

Ulusal tasarruflar milli gelirin yüzde 12-13 bandına, tarihi dip seviyelere geriledi. Türkiye’de tasarruf-yatırım açığı da milli gelirin yüzde 10′una çıktı. Cari açık da zaten bu kadar. Bu tür bir büyüme Türkiye’de sürdürülemez. Sürdürülse de Türkiye böyle zengin olamaz. Bizim pazarla başkaları zengin olur. Bu noktada hükümetin ulusal tasarrufları nasıl olup da artıracağına dair bir vizyonu da yok.

Türkiye için çıkış yollarından biri, bütün dünyada olduğu gibi, Bireysel Emeklilik Sistemi‘nden (BES) geçiyor. Dünyada geçmişi eski olan bu sektörün Türkiye’deki geçmişi sadece 8 yıl. Halen BES sisteminde 14,1 milyar TL’lik fon birikti. 2,6 milyon da katılımcı sayısı var. Yani, pazar çok cılız ve sığ. Önü açık ve acayip büyüme potansiyeli var. Pazarda henüz 14 şirket var. Sayının daha da artması bekleniyor.

Konunun en zor kısmı ise ‘kültür’ ile ilgili. Halkın Türkiye’de her türlü sisteme olan güveni yerle bir edilmiş. Şimdi ikna olmuyor, ne dersen, adeta ‘anlat, heyecanlı oluyor’ havasında. Fırsata değil, yiyeceği kazığa odaklanıyor. İkinci sorun da ‘kısa vadecilik’ ile ilgili. Halkımız akşamdan sabaha mucize bekliyor. Hâlâ cebinde beş kuruş ‘gecelik faiz avcılığı’ yaptığı günlerde kalmış. Sadece 10 senelik bir tasarruf-yatırım vizyonu bile yok. Cümleten tombalacı olmuşuz. ‘Bul karayı, al parayı!’

Geçenlerde Vakıf Emeklilik‘te dünya ve Türkiye ekonomisinin ne yönde değişeceğine dair gelecek odaklı bir eğitim sunumu yaptım. Bu arada ben de BES’i ve Vakıf Emeklilik‘in bu alandaki durumunu öğrendim. Kurumun başına geçenlerde yatırım bankacılığı konusunda uzman bir bankacı, Mehmet Bostan getirildi. Uzun yıllardır tanıdığım Mehmet Bey, yerli ve yabancı birçok kurumda proje odaklı yatırım bankacılığına çokça emek verdi, sektörde adını duyurdu. Zaten kısa sürede Vakıf Emeklilik‘i de yarışın içine soktuğunu gördüm. Kurum, sektörde hızla tırmanışa geçmiş durumda. Sektörde fon büyüklüğünde ve katkı payı değerinde yüzde 6′lık pazar payı ile 5. sırada yer alıyor. Vakıf Emeklilik 195.380 katılımcı sayısına, 849 milyon TL’lik fon büyüklüğüne ulaştı.

Türkiye’de halkın tasarrufunu artırmak için hızla yeni ürünler geliştirmek gerekiyor. Ancak Batı’daki gibi ‘türev’, yani sanal, uydurma ürünler gibi değil. Basit, anlaşılır, kültür-inanç açısından meşru, risksiz ve makul getirili bir tasarruf aracı. Esasen bütün bunları BES fazlasıyla sunuyor. Şöyle ki; 18 yaşını dolduran herkes, gelirine göre, kendi takdir ettiği asgari bir miktar ile sisteme girebilir, istediğinde ara verebilir, kurum ve fonunu değiştirebilir. Emeklilik için ise sistemde 10 yıl kalmalı ve 56 yaşını ikmal etmeli. Sistem tam da küçük tasarrufçu için. Yani, ‘damlaya damlaya göl olur’ mantığına uygun. Yeter ki istikrar ve kanaat olsun.

Ayrıca BES‘te hile hurda yok, tümüyle devletin düzenli denetimi altında. Keza kazançlı da. Zira uzun vadeli tasarrufu özendirmek için devlet, başka hiçbir yatırım aracında geçerli olmayan vergi avantajları sağlıyor. Bitmedi, tasarruf ettiğiniz miktarı vergi matrahınızdan da ‘harcama’ olarak düşebiliyorsunuz.

Son olarak tasarruflarınızın hangi yatırım aracı bileşenlerinde tutulacağını da seçebiliyorsunuz. Mesela haklı olarak faizden uzak duranlar için Vakıf Bireysel Emeklilik, Gelir Amaçlı Gelire Endeksli Senetler Emeklilik Yatırım Fonu oluşturmuş durumda. Fonun büyüklüğü daha şimdiden 12,5 milyon TL’yi ve yatırımcı sayısı da 10 bini aştı. Kuveyt Türk de bildiğim kadarıyla Türkiye’de işin dinamosu durumunda. Ben bilhassa bu son tasarruf aracını halkımıza öneriyorum.

Bu yazı için yapılan aramalar:

• vakıfbireysel (6)
• vakıfbireysel emeklilik (5)
• avivasa mı garanti emeklilik mi (3)
• hangi fona yatırım yapmalı (3)
• ziraat emeklilik nereye (2)
• hangi vakıfa yatırım yapılmalı (1)
• ing emeklilik bireysel emeklilik nasıl çıkılır (1)
• gelire endeksli bireysel emeklilik (1)
• kamu fonları iyimidir vakıf emeklilik (1)
• neye yatırım yapmalı aralık 2011 (1)